Mỗi năm khi tiết trời trở mùa se lạnh, những cành cây khô lá rụng dần,
và từng đợt tuyết trắng rơi nhè nhẹ cũng là lúc báo hiệu mùa lễ hàng
năm sắp về. Ngay sau ngày lễ Tạ Ơn, hầu như mọi nơi từ trong
nhà ra đến ngoài phố, người ta bắt đầu dựng những cây
thông, giăng đèn lấp lánh, đâu đó vang vọng tiếng nhạc ḥa lẫn tiếng
chuông reo vang vang báo hiệu ngày lễ Giáng Sinh sắp đến. Mọi người như
có vẻ bận rộn hơn, vui vẻ rộn ră hơn. Thỉnh thoảng đâu đó ở
vài góc phố hoặc trước cửa hiệu mua sắm lại vang lên những tiếng
kêu gọi chia sẻ t́nh thương cho người kém may mắn vào dịp lễ. Từ
lâu lắm rồi, mỗi năm cứ vào thời điểm này người ta đều
như thế. H́nh như con người không biết chán với những cảm giác rộn
ră của ngày lễ Giáng Sinh. Đây có lẽ là một đặc điểm kỳ diệu
và duy nhất mà ngày lễ Giáng Sinh có thể mang lại t́nh yêu thương giữa nhân loại.
Nếu được hỏi Giáng Sinh bắt đầu từ bao giờ, có lẽ ít ai c̣n
nhớ. Nhưng nếu được hỏi cảm giác ngày lễ Giáng Sinh ra sao, chắc
chắn ai cũng có thể cảm nhận được một phần nào đó của
ngày lễ này.
Với những người theo Thiên Chúa giáo (Christians), Giáng Sinh bắt đầu từ Kinh Thánh (Bible) khi con Thiên Chúa là Giêsu (Jesus) được sinh ra xuống trần gian để làm người với mục đích cứu chuộc nhân thế khỏi tội lỗi và đem b́nh an đến cho con người. Do đó, chữ Christmas trong tiếng Anh được ghép từ hai chữ Christ và Mass, có nghĩa là ngày mừng con Thiên Chúa được sinh ra mà tiếng Việt dịch là Ngày Chúa Giáng Sinh. Theo lịch sử, ngày lễ Giáng Sinh đầu tiên được bắt đầu vào khoảng năm 336 sau Công Nguyên tại Rome và được coi là ngày lễ linh thiêng và quan trọng trong năm của tín đồ Thiên Chúa giáo. Dần dà, ngày lễ Giáng Sinh đă không chỉ dành riêng của một tôn giáo, một quốc gia, hay một sắc tộc, mà nó đă trở thành một ngày lễ dành cho tất cả mọi người trên thế giới.
Nhắc đến truyền thống mừng lễ Giáng Sinh th́ mỗi sắc dân hoặc
quốc gia vui mừng một cách khác nhau. Đối với người Việt xa xứ th́
hầu như đă quen dần với các phong tục mừng lễ của người bản
xứ Tây phương, đặc biệt là phong tục tặng quà. Cứ độ 1 tháng
trước lễ Giáng Sinh, ai ai cũng lo mua sắm những món quà đủ cỡ. Sau đó
họ
gói những món quà trong giấy hoa đính kèm theo chiếc nơ kết bằng ribbon đủ
màu sắc để tặng người thân hoặc bạn bè. Ngoài ra, những cánh thiệp
với lời chúc tốt đẹp nhất cũng được dùng thay cho các gói quà. Phong
tục này khởi đầu theo câu chuyện trong Kinh Thánh khi 3 vua từ phương xa nhờ
đi theo dấu hiệu chỉ dẫn của ngôi sao bắc đẩu đă đến đươc
nơi chúa sinh để dâng tặng ngài vàng, nhũ hương, và mộc dược. Tuy nhiên,
phong tục tặng quà cho nhau chỉ thực sự bắt đầu vào cuối thế kỷ
thứ 17. Măi cho đến khi câu chuyện về ông già Noel (Santa Clause) cưỡi tuần
lộc tặng quà cho các trẻ em ngoan vào đúng nửa đêm Vọng Giáng Sinh ra đời,
đồng thời cộng thêm sự hạ giá vào dịp lễ của các cửa hàng mua sắm
mới thực sự làm cho phong tục tặng quà trở thành một trong phần không thể
thiếu của ngày lễ Giáng Sinh.
Biểu tượng đặc trưng cho lễ Giáng Sinh chính là cây thông trang hoàng rực
rỡ bằng các món trang sức đủ h́nh dạng và màu sắc. Tại sao cây thông được
dùng trong mùa Giáng Sinh? Câu trả lời bắt đầu từ thế kỷ thứ 7 khi một
thầy ḍng gốc Credition, Devonshire đến Đức để rao giảng lời Chúa.
Ông đă sống và làm việc ở Thuringia, nơi sau này phát sinh ra kỹ nghệ sản suất
đồ trang trí Giáng Sinh. Câu chuyện bắt đầu khi người thầy ḍng này đă
dùng cây Linh Sam v́ nó có h́nh dạng tam giác để diễn tả chúa 3 ngôi (Cha, Con, và Thánh Thần)
cho người dân ở đây. Kể từ đó, người dân ở đây tôn sùng gọi
cây Linh Sam là Cây của Chúa giống như lúc trước người ta đă tôn sùng cây Sồi.
Đến thế kỷ thứ 12, ở vùng trung âu (Central Europe?) người ta treo ngược
cây này trên trần nhà vào mỗi dịp Giáng Sinh như là biểu tượng của Thiên Chúa
(Christinanity). Đến khoảng thế kỷ thứ 17, truyền thống trưng bày cây
thông trong nhà lan rộng khắp Châu Âu và sau đó là châu Mỹ khi những người di dân
gốc Đức đặt chân đến tiểu bang Pensylvania. Ban đầu, cây thông Giáng
Sinh chỉ là một cây thông đơn sơ mà người ta đốn từ các rừng
thông đem về dựng trong nhà. Theo lịch sử, ông Martin Luther được xem là người
đầu tiên dùng những cây nến nhỏ đặt lên trên các cành lá của cây Evergreen vào
thế kỷ thứ 16 để tạo ra những ánh sáng lung linh tựa như những ánh
sao từ trời cao chiếu xuống Bethlehem, nơi chúa sinh ra. Đến năm 1880, cửa
hàng Woolworths là tiệm đầu tiên bày bán các món đồ trang trí cây thông (ornaments) đă được
làm sẵn. Và những dây
đèn điện đủ màu mới thực sự xuất hiện để thay thế
cho các ngọn nến trước kia vào năm 1882. Rồi 41 năm sau tức 1923, ông Calvin
Coolidge đă tổ chức buổi lễ giăng đèn cây thông Giáng Sinh đầu tiên bên
ngoài nhà Trắng. Từ đó, tục lệ giăng đèn cây thông Giáng Sinh và hát thánh ca mới
trở thành một trong những truyền thống hàng năm tại của phủ tổng
thống Hoa Kỳ.
Ngoài cây thông c̣n có một loại cây khác cũng được xuất hiện chỉ vào
dịp Giáng Sinh, đó là cây Tầm Gửi mà tiếng Anh gọi là Mistletoe. Ở Hoa Kỳ có
một tục lệ dễ thương nhất về cây tầm gửi đó là nếu ai
đó đứng dưới chùm cây tầm gửi sẽ phải hôn người đang đứng
bên cạnh. Theo người xưa kể lại, người đàn ông phải hái hết
tất cả các trái tầm gửi trên cành trong lúc anh ta hôn người phụ nữ. Và đối
với phụ nữ nào c̣n độc thân đứng dưới cành cây tầm gửi mà không
được hôn sẽ bị vướng cảnh độc thân suốt cả năm. Sự
tích về cây tầm gửi bắt đầu bằng câu chuyện thần thoại về
vị thần mặt trời mùa hạ tên là Balder. Vị thần này một lần nằm
mơ thấy ḿnh sẽ bị chết. Cậu bé Balder bèn kể lại cho mẹ là nữ
thần Frigga, vị thần của t́nh yêu và sắc đẹp. Bà mẹ Frigga sau khi nghe xong
đă quá lo sợ nghĩ rằng giấc mơ có thể là một điềm báo nên bà cầu
xin tất cả vạn vật trên trái đất hăy bảo vệ con trai bà. Bà c̣n nguyền
rằng nếu Balder chết đi th́ tất cả mọi vật cũng sẽ phải chết
theo. Từ đó, thần Balder lớn lên và miễn nhiễm với bất kỳ cây cỏ
ǵ mọc lên từ mặt đấy mà các trẻ con cùng lúc dùng để ném vào cậu. Tuy
thế, một trong số kẻ thù của Balder là Loki đă t́m ra kẽ hở trong lời
nguyền của nữ thần Frigga chính là cây tầm gửi. Sở dĩ cây tầm gửi
không bao giờ mọc lên từ đất mà là sống nhờ vào thân cây khác nên không bị
ảnh hưởng bởi lời nguyền của nữ thần Frigga. Do biết thế,
Loki đă dùng thân cây tầm gửi làm thành mũi tên, rồi lừa người em bị mù
của Balder là Holder dùng mũi tên ấy bắn vào Balder. Chính mũi tên ấy đă hạ sát
Balder. Ba ngày trôi qua, tất cả vạn vật trên thế gian t́m đủ mọi cách để
cứu Balder nhưng đều thất bại.
Cuối cùng, chính những giọt nước mắt của bà mẹ Frigga khóc than con
ḿnh đă làm cho những trái tầm gửi chuyển từ màu đỏ sang trắng đem
sinh mạng của Balder trở lại. Nhờ đó mà cậu được hồi sinh.
Quá đỗi vui mừng, nữ thần Frigga đă lấy lại tiếng xấu của
cây tầm gửi và bà đă hôn tất cả những ai bước dưới cây tầm
gửi để tạ ơn cứu mạng con bà. Từ sự tích này, cây tầm gửi
đă trở thành biểu tượng t́nh yêu vào dịp Giáng Sinh.
Mặc dù Noel có rất nhiều tục lệ phong phú khác nhau, nhưng đặc biệt nhất vẫn là ông già Noel mà tiếng Anh gọi là Santa Clause. Theo bách khoa toàn thư, ông già Noel là một nhân vật có thật. Đó chính là vị thánh trẻ Nicholas của thế kỷ thứ 4. Thánh Nicholas sinh tại nước Lycian vào thời trung cổ, ngài đến Palestine và Ai Cập lúc c̣n trẻ. Ngài nổi tiếng là người có ḷng thương người và đối xử tốt với những người nghèo khó hay buồn tủi. Sau khi chết, ngài đă được giáo hội Công Giáo phong thánh qua nhiều phép lạ mà ngài đă làm cho người nghèo hay cô thế. Thánh Nicolas là ông già Noel có thật ngoài đời. Thế c̣n ông già Noel phúc hậu, râu tóc trắng xóa trong các truyện cổ tích trẻ con bắt đầu có khi nào? H́nh ảnh ông già Noel này chỉ bắt đầu được ra đời khi nhà thơ Clement Moore đă viết bài thơ Một Đêm Trước Giáng Sinh vào năm 1822 riêng tặng gia đ́nh ông. Trong bài thơ, nhà thơ đă miêu tả đêm Giáng Sinh với h́nh ảnh các tuần lộc kéo xe trượt tuyết trên không, ống khói, và một ông già mập lùn phúc hậu với bao quà lớn gấp đôi ông treo trên vai. Bài thơ đă được đăng trên báo nhiều lần và được độc giả đón nhận nồng nhiệt đến độ ai cũng có thể thuộc nằm ḷng bài thơ này vào khoảng thời gian năm 1830. Măi đến khoảng giữa năm 1863 và 1886, tuần báo Harpers Weekly đă đăng thêm một số h́nh vẽ phóng tác thêm để tả về nơi làm việc của ông già Noel, cảnh ông đọc thư trẻ em gửi đến hoặc đang ḍ lại danh sách quà tặng trước khi đi phát quà đêm Vọng Giáng Sinh, etc. Trong đợt h́nh ảnh này, trang phục màu đỏ viền trắng của ông già Noel đă được phỏng họa theo trang phục của thánh Nicholas. Từ đó trở đi, ông già Noel đă đi vào lịch sử của nhân loại.
Giáng Sinh là câu chuyện cổ tích lâu đời nhất từ trước đến nay qua bao thế hệ mà chính con người góp phần vào không ít để làm cho Giáng Sinh măi tồn tại. Giáng Sinh cũng chính là mùa yêu thương, mùa hy vọng, và là mùa mang b́nh an đến cho nhân loại. Chúng ta có thể không nhớ Giáng Sinh có tự bao giờ, nhưng chúng ta vẫn có thể làm cho Giáng Sinh tiếp tục hiện hữu bằng chính hành động yêu thương của mỗi chúng ta dành cho gia đ́nh và mọi người xung quanh.
Mến chúc tất cả một mùa Giáng Sinh tràn đầy yêu thương, an lành và hạnh phúc.







Tôi yêu đóm lửa ngọn nến trắng từ hồi c̣n thơ ấu, chắc là ngọn
nến sáng mùa Giáng Sinh năm xưa cũng đi theo tôi đến những chặng đường
c̣n lại của đời người. Có một câu chuyện tôi sắp kể ra đây,
đó là câu chuyện của ông cụ Rôbéctô tôi có dịp gặp ở ngôi nhà nguyện. Mỗi
ngày, sau Thánh Lễ buổi sáng, mọi người đă lục tục ra về, ngôi nhà nguyện
đóng kín cửa như ch́m trong yên lặng và bóng tối, chỉ c̣n lại duy nhất một
ngọn nến trắng trên bàn thờ. Ánh nến hắt lên tường những chấm sáng
lung linh, soi lên bức tượng Đức Mẹ bồng con bằng thạch cao trắng
toát. Nến trắng và tượng trắng, tất cả chỉ là một màu trắng nhưng
nghe trong thinh lặng chút b́nh an tràn ngập tâm hồn.
Những ngày cuối năm với những cơn mưa mùa Đông làm ẩm ướt không
gian, đất trời như nặng trĩu một nỗi sầu da diết. Trong căn
nhà vắng lặng, bóng chiều h́nh như đến vội với những giọt mưa
rả rích ngoài hiên. Trời rét lắm, gió và rét khiến những chú chim sẻ nhiều chuyện
không ríu rít như mọi ngày, chúng rủ nhau vào trốn gió sau bụi mía, lả ḿnh vào hàng rào
đang rung rung những chiếc lá úa. Những con chim sẻ mùa Đông trông thật dễ thương,
xù lông ra tṛn quay như một cụm len màu nâu xám biết nhảy nhót.
Một buổi tối mùa Đông trước ngày Lễ Giáng Sinh, trời mưa phùn, rét như
cắt ruột. Đường phố vắng xe qua lại, phía xa là những ánh đèn màu
rực rỡ chớp tắt quấn trên những thân cây ven đường. Suốt một
tuần sắp lễ Giáng Sinh, thời tiết bỗng dưng âm ỉ rét, những đợt
gió lạnh từ hướng Bắc thổi về, người có việc ra đường
co ro trong những chiếc áo ấm dày cộm và khăn phu la quấn quanh cổ. H́nh như
người ta ngại đi ra đường vào một tối trời mưa như vậy,
chỉ c̣n một vài cửa hàng bán "fast food" và cà phê là c̣n mở cửa, có dăm người
khách ngồi im lặng trầm ngâm trước khay thức ăn ăn uống uể oải.
Khách đến tiệm vào giờ này có lẽ là những kẻ xa nhà, thiếu một bếp
lửa hồng để sưởi ấm cơi ḷng cô quạnh, ngày giáp Lễ thường
sau giờ làm việc, ai nấy hối hả về nhà chuẩn bị đón mừng lễ
Giáng Sinh.
Người ta kể cho tôi nghe một câu chuyện khác, lần này th́ tôi nhớ ra ông Tom, người
đưa thư da đen quen thuộc vùng ngoại ô SouthEast. Ông Tom gốc gác người Phi
Châu, da đen bóng, tổ tiên ông bao đời đă từng sống nơi vùng đầm lầy
Lousiana, người du lịch đó đây có thể thấy bên ven đường đi Baton
Rouge, đài kỷ niệm những bước chân đầu tiên của người nô lệ
da đen trên xứ Mỹ. 