THỬ MINH HỌA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM VÀ TÂM TRẠNG NGƯỜI DÂN QUA 30 NĂM CA DAO   Nguyễn Ngọc Bảo Việt nam có một ông già Râu dài, tóc bạc tên là Chí Minh Ông hay uống rượu một mình Khi buồn lại rủ Trường Chinh uống cùng Say sưa ông nói lung tung: Việt Nam mình sẽ sánh cùng năm châu - Này ông, chuyện ấy còn lâu!!! Câu ca dao nêu trên có lẽ được sáng tác và lưu hành tại miền Bắc từ ngày  Hồ Chí Minh còn có thể ngồi lai rai uống rượu và ăn nói lung tung, tức là trước cái ngày ông được nhân dân ca tụng bằng hai câu ca dao khác cũng chẳng kém mùi "phản động": "bác Hồ ta thật vẻ vang, đang từ khỏe mạnh chuyển sang… từ trần". Phải công nhận tác giả câu ca dao tả bác uống rượu, và cả những người góp phần khẩu truyền câu ca dao, quả là trông xa thấy rộng. Ngay từ bốn, năm thập niên trước, khi đảng cộng sản Việt Nam nói riêng và cộng sản quốc tế nói chung đang làm mưa làm gió trên quả địa cầu, những người dân ấy đã đủ sáng suốt để vỗ vai bác, dù là vỗ vai bằng chữ nghĩa, mà bảo bác rằng "Này ông, chuyện ấy còn lâu!". Quả thật, cho đến hôm nay, dưới sự lãnh đạo của cộng sản, chuyện Việt Nam có thể sánh vai cùng cộng đồng nhân loại vẫn còn lâu, lâu lắm. Trong suốt hơn nửa thế kỷ kể từ ngày cai trị miền Bắc và ba thập niên từ lúc cưỡng chiếm miền Nam, cộng sản Việt Nam đã gieo rắc muôn vàn tang thương cho dân tộc. Biết bao tiếng kêu đau đớn và phẫn uất của nhân dân đã vang lên trong suốt chiều dài lịch sử này. Trong số ấy, nhiều tiếng kêu đã cô đọng thành những câu ca dao thật độc đáo. Tự ngàn xưa, cổ nhân đã nhận định là muốn tìm hiểu bản chất một chế độ thì chỉ cần xét tinh thần của người dân sống trong chế độ. Tuy nhiên, làm thế nào để biết được tinh thần người dân? Để trả lời câu hỏi, các cụ dậy rằng "dễ lắm, tinh thần người dân luôn luôn được phản ảnh qua thơ và nhạc lưu truyền trong dân gian". Cũng vì vậy mà cụ Khổng đã bảo "thanh âm chí đạo dữ chính thông hỹ", tức là "đạo thanh âm tương thông với chính trị", và cụ nói rõ rằng "thơ nhạc gốc ở tình cảm, mà tình cảm gốc ở chính trị". Từ quan niệm này, cụ đã san định Kinh Thi, gồm hơn ba trăm bài thơ mà đa số là những bài thơ "quốc phong", tức thơ của dân gian, về đời vua Văn nhà Chu (1186 đến 1135 trước Tây Lịch) để mô tả xu hướng chính trị và luân lý của xã hội thời bấy giờ. Hôm nay, 30 năm sau ngày miền Nam đổi chủ, bắt chước cổ nhân, người viết xin dùng những câu ca dao được lưu truyền tại Việt Nam kể từ biến cố tháng tư năm 75 để minh họa bức tranh xã hội chủ nghĩa và tâm trạng người dân trong suốt 30 năm qua. Trong số những câu ca dao này, có những câu ta thán đầy thê lương ảo não, có những câu trào phúng “bề ngoài cười nụ, bề trong khóc thầm”, có những câu châm biếm chua cay, và có cả những tiếng mắng chửi vô cùng hằn học. Có thể nói tất cả những câu ca dao ấy là một hình thức phản kháng, một thứ vũ khí đấu tranh của người dân thấp cổ bé miệng trước sự áp bức của bạo quyền. Cũng xin nói thêm, người viết rời quê hương trong ngày cuối cùng của cuộc chiến và cho đến hôm nay, sau 30 năm tỵ nạn nơi đất khách, vẫn chưa về thăm lại quê nhà để đi "thực tế" (mượn tạm ngôn từ của cộng sản) một chuyến. Vì vậy, những câu ca dao trích dẫn trong bài là những câu hoặc đã sưu tầm được trên sách báo và trên mạng lưới điện toán, hoặc do những người đã từng sống nhiều năm với cộng sản kể lại khi đến định cư tại xứ người, hoặc do các thân hữu về thăm Việt Nam mang sang làm "quà lưu niệm". Đến hôm nay, có lẽ những người di tản đợt đầu tiên từ gần 30 năm trước vẫn còn nhớ đôi câu thơ phát xuất tại miền Nam sau ngày Sài Gòn đổi chủ. Vâng, chúng ta đã nghe nhắc đến đôi câu ấy trong những năm tháng đầu xa quê hương. Nghe mà dạ bùi ngùi. Nghe mà lòng chua xót: Nam Kỳ Khởi Nghĩa tiêu Công Lý Đồng Khởi vùng lên mất Tự Do Câu thơ đánh dấu sư kiện, tại Sài Gòn, nhà cầm quyền cộng sản đổi tên đường Công Lý thành Nam Kỳ Khởi Nghĩa và đường Tự Do thành Đồng Khởi. Ở một ý nghĩa khác, công lý đã chết tức tưởi và tự do thì đã vội vã ra đi. Và đôi câu khác cũng được phổ biến khá rộng rãi trên mọi miền đất nước, từ sông Bến Hải đến tận mũi Cà Mau: Dép râu dẫm nát đời son trẻ Nón tai bèo che khuất nẻo tương lai Đau đớn thay: Chim xa rừng còn thương cây nhớ cội Việt Cộng về thành làm tội dân ta Ba mươi năm bị làm tội làm tình, quãng thời gian dài gấp đôi đoạn đường luân lạc của Thúy Kiều thuở trước. Từ ngày ấy đến hôm nay, bao nhiêu hàng nước mắt đã lăn dài trên gò má người dân cùng khổ. Đổi tiền và học tập cải tạo Một thời gian ngắn sau khi tống giam hàng trăm ngàn quân nhân công chức chế độ Việt Nam Cộng Hòa vào cái gọi là trại cải tạo, nhà cầm quyền đã ban lệnh đổi tiền để tước đoạt tài sản người dân miền Nam. Có lẽ những người dân miền Nam từng sống dưới chế độ cộng sản còn nhớ là chỉ trong vòng 10 năm kể từ ngày chiếm miền Nam, cộng sản đã ba lần đổi tiền. Lần thứ nhất vào ngày 2 tháng 9 năm 1975 theo tỷ giá quy định là 500 đồng Việt Nam Cộng Hòa đổi lấy một đồng Giải Phóng, có nghĩa là năm đồng tiền cũ đổi lấy một xu tiền mới. Thêm nữa, mỗi hộ, tức mỗi gia đình, chỉ được đổi tối đa 200 đồng tiền mới, tức 100.000 đồng tiền cũ bất kể hộ có bao nhiêu nhân khẩu. Có nhiều người, ngay sau khi đổi tiền, cầm những tờ giấy bạc mới đứng khóc nức nở, khóc mùi mẫn nơi vệ đường. Vì vậy, người dân có câu ca dao: Năm đồng đổi lấy một xu Thằng khôn đi học, thằng ngu làm thày "Đi học" ở đây tức là bị học tập cải tạo còn "thày" tức cán bộ cộng sản phụ trách giảng dậy tại các trại cải tạo. Cả nước thiếu ăn Sau khi chiếm miền Nam, cộng sản xóa bỏ quyền tư hữu, áp đặt chế độ bao cấp như tại miền Bắc và phát tem phiếu để người dân xếp hàng mua nhu yếu phẩm tại mậu dịch, mà nhu yếu phẩm thì lúc có lúc không. Lúc bấy giờ dân miền Nam mới thấm thía hai câu nhại Kiều của người miền Bắc từ đầu thập niên 60: Bắt phanh trần phải phanh trần Cho may ô mới được phần may ô (nguyên văn: "bắt phong trần phải phong trần, cho thanh cao mới được phần thanh cao“).  và Từ khi ta có Bác Hồ Nhân dân chẳng được ăn no ngày nào Vài tháng sau, vật giá gia tăng một mức khủng khiếp. Rau muống là thức ăn chính của người dân. Có câu ca dao chơi chữ khá độc đáo mô tả tình trạng này: Lương chồng, lương vợ, lương con Đi ba buổi chợ chỉ còn lương tâm Lương tâm đem chặt ra hầm Với rau muống luộc khen thầm là ngon Vài tháng sau nữa, lạm phát trở thành "siêu phi mã". Lương tháng trung bình một công nhân viên khoảng 60 đồng tiền mới, chỉ mua được 30 bó rau muống. Người dân bèn réo tên ba lãnh tụ cao cấp nhất của đảng: Anh Đồng, anh Duẩn, anh Chinh Ba anh có biết dân tình cho không? Rau muống nửa bó một đồng Con ăn bố nhịn, đau lòng thằng dân Rồi dân không còn đủ gạo để ăn với rau muống vì nhà cầm quyền thu gom gạo để trả nợ chiến tranh. Ngoại trừ những cán bộ trung cấp và cao cấp trong đảng, gần như cả nước đã phải nhai sắn thay cơm: Ai sinh ra cái củ mì? Hỏi : Để làm gì? Đáp : Để mà ăn! Nước nhà mãi mãi khó khăn Dân mình mãi mãi phải ăn củ mì Ăn sắn, ăn mì, và đi dự các buổi học tập tại địa phương để hoan hô đảng và đả đảo Mỹ Ngụy là thời biểu bó buộc của người dân miền Nam lúc ấy: Dân đói mà đảng thì no Sức đâu ủng hộ, hoan hô suốt ngày Đảng béo mà dân thì gầy Độn bắp, độn sắn biết ngày nào thôi? Chỉ đôi ba năm sau, ngô sắn cũng dần cạn, nhà cầm quyền cầu viện các đàn anh Đông Âu và được đàn anh viện trợ hữu nghị cho một món thực phẩm họ thường dùng cho ngựa ăn. Đó là bo bo, thứ thực phẩm được nhà nước cường điệu gọi là "cao lương". Trong suốt một thời gian dài cả nước vêu mồm ra mà thi nhau nhai thứ cao lương này. Dù có ninh kỹ và nhai kỹ đến đâu thì bo bo vẫn là thứ hạt bao tử con người không thể tiêu hóa nổi, ăn thế nào thì ra thế nấy. Bởi vậy người dân có ca dao rằng: Hoan hô độc lập tự do Để cho tớ nhá bo bo sái hàm và: Nhân dân thì chẳng cần lo Nhà nước lo sẵn bo bo mỗi ngày Hãy chăm tay cấy tay cầy Nhịn ăn nhịn mặc chờ ngày vinh quang Khi truyền miệng câu ca dao nêu trên, người dân miền Nam hóm hỉnh đọc trại chữ "l" thành "n" để chế nhạo các cán bộ miền Bắc phát âm sai hai chữ này. Vì vậy câu ca dao bỗng dưng mang một ý nghĩa khá khôi hài: Nhân dân thì chẳng cần "no" Nhà nước "no" sẵn bo bo mỗi ngày Mùa hè năm 1980, nhằm mục đích tuyên truyền, cộng sản Việt Nam đã khẩn cầu Liên Xô cho Phạm Tuân làm "lơ" phi thuyền, tháp tùng phi hành gia Victor Gorbatco trong chuyến bay vào vũ trụ trên con tầu Liên Hợp. Lúc bấy giờ đang đói vêu vì thiếu ăn, nhân dân bèn có câu: Một thằng lên vũ trụ Trăm thằng đi Mút Cu (Moscow) Nghìn thằng chè chén lu bù Để dân bảy mươi triệu đói thò cu ra ngoài  Có người tức quá nên hoạnh họe: Nhân dân thiếu gạo thiếu mì Mày vào vũ trụ làm gì hở Tuân??? Và người khác thực tế hơn: Ai lên vũ trụ thì lên Còn tôi ở lại ghi tên mua mì Thiếu mặc Tình hình miền Nam trong những năm đầu tiên bị chiếm đóng thật thê thảm. Người dân đã không đủ ăn thì làm sao đủ mặc. Mỗi năm, một người chỉ được mua vài thước vải xấu theo giá chính thức từ mậu dịch. Bởi vậy, dân gian có câu ca dao cười ra nước mắt: Một năm hai thước vải thô Nếu đem may áo cụ Hồ ló ra May áo thì hở lá đa Chị em thiếu vải hóa ra lõa lồ Vội đem cất ảnh bác Hồ Sợ rằng bác thấy tô hô bác thèm  và: Có áo mà chẳng có quần Lấy gì hạnh phúc hỡi dân cụ Hồ? Có đói mà chẳng có no Lấy gì độc lập, tự do hỡi người? Thiếu đủ thứ Trong chế độ xã hội chủ nghĩa Việt Nam, không những người dân thiếu ăn thiếu mặc mà là thiếu đủ thứ, từ các nhu yếu phẩm cho đến tự do và hạnh phúc: Ở với Hồ Chí Minh Cây đinh phải đăng ký Trái bí cũng sắp hàng Khoai lang cần tem phiếu Thuốc điếu phải mua bông Lấy chồng nên cai đẻ Bán lẻ chạy công an Lang thang đi cải tạo Hết gạo ăn bo bo Học trò không có tập Độc Lập với Tự Do Nằm co mà Hạnh Phúc! Tuy đã biến cả nước thành một nhà tù khổng lồ, đảng vẫn hạn chế sự đi lại của người dân. Muốn đi từ tỉnh này sang tỉnh khác, người dân phải xin giấy phép của chính quyền địa phương: Mang danh Dân Chủ Cộng Hòa Đi ra khỏi tỉnh phải qua cửa quyền Xuất trình giấy phép liên miên Chứng từ thị thực ở miền nào qua Tình trạng này đã phát sinh một bài ca dao trào phúng, được phổ biến trên khắp các miền đất nước: Trăm năm trong cõi người ta Ở đâu cũng được đi ra đi vào Xa xôi như xứ Bồ Đào Người ta cũng được đi vào đi ra Đen đủi như Ăng Gô La Người ta cũng được đi ra đi vào Chậm tiến như ở nước Lào Người ta cũng được đi vào đi ra Chỉ riêng có ở nước ta Người ta không được đi ra đi vào Trong những nạn nhân của chế độ, có cả những cựu cán binh cộng sản đã hưu trí, đặc biệt là những cán bộ tập kết miền Nam. Đó là những múi chanh đã bị đảng vắt hết nước. Vì vậy, văn học dân gian có câu: Đầu đường đại tá vá xe Cuối đường trung tá bán chè đậu đen Giữa đường thiếu tá rao kem Có những người còn ở trong hoàn cảnh nghiệt ngã hơn: Ngày xưa chống Mỹ chống Tây Ngày nay chống gậy ăn mày áo cơm Kinh tế mới và thanh niên xung phong Với sự hiểu biết thiển cận về kinh tế cộng thêm một ý thức hệ bệnh hoạn, năm 1976, các lãnh tụ của đảng cho thành lập những khu kinh tế mới tại những vùng rừng thiêng nước độc. Chỉ nội trong một năm, nhà cầm quyền đã đày khoảng 1,4 triệu người dân miền Nam đến sinh sống tại những khu hoang vu này, trong số đó có 700.000 dân Sài Gòn, hầu hết thuộc gia đình quân nhân, công chức chế độ Việt Nam Cộng Hòa. Bài ca dao dưới đây thuật lại hoàn cảnh đau lòng của những người bị lưu đày lúc bấy giờ: Đuổi dân ra khỏi cửa nhà Bắt đi kinh tế thật là xót xa Không sao sống được cho qua Nên đành lại phải trở ra Sài Gòn Chẳng ai giúp đỡ chăm nom Cùng nhau vất vưởng, lom khom vỉa hè Màn sương chiếu đất phủ che Sinh ra bệnh tật khò khè ốm đau Nhưng mà có sống được đâu Bộ đội kéo đến hàng xâu xúc liền Chúng đem bỏ tại Tam Biên Rừng sâu núi thẳm oan khiên buộc vào Sáu ngàn nhân mạng năm nào Thảy đều chết đói, biết bao nhục hình Tháng 3 năm 1976, nhà cầm quyền phát động phong trào thanh niên xung phong để cưỡng ép sinh viên học sinh về miền quê công tác, chủ yếu là đào kinh. Có một câu ca dao khá ngộ nghĩnh, được truyền bá trong các đoàn thanh niên xung phong miền Nam lúc bấy giờ. Câu ca dao tuy mắng mỏ tổng thống Nguyễn Văn Thiệu nhưng gói ghém sự tiếc nuối những ngày tháng cũ: Mồ cha thằng Thiệu rời dinh Để tao ở lại đào kinh mỗi ngày Chuyện dài Hợp Tác Xã Với chính sách kinh tế xã hội chủ nghĩa, cộng sản đã truất quyền tư hữu đất đai và các phương tiện sản xuất khỏi tay nông dân qua hình thức hợp tác xã tập thể. Qua hình thức này, nhà nước kiểm soát việc phân phối thực phẩm bằng cách thu mua và ấn định thuế khóa. Câu chuyện nêu sau biểu lộ sự vô trách nhiệm của giới lãnh đạo đảng: Vào thập niên 1990, nhà nước thúc dục người dân, nhất là dân miền Trung, bỏ trồng lúa để trồng mía làm đường. Tuy nhiên, sau khi ông Fidel Castro đến thăm Việt Nam, các nhà lãnh đạo đảng hứa giúp Cuba bằng cách nhập khẩu đường mía nước này vào thị trường Việt Nam. Sau đó, nhà nước thực hiện lời hứa, nhập khẩu đường Cuba suốt mấy năm liền. Hậu quả là nông dân trồng mía bị sạt nghiệp vì số mía thu hoạch phải bán tống bán tháo hoặc vứt bỏ. Vì vậy, người dân phẫn uất truyền miệng bài ca dao sau: Bắt trồng mà chẳng thu mua Tại sao đảng nỡ dối lừa nhân dân? Tiền cầy, tiền giống, tiền phân Một trăm thứ thuế đổ thân gầy gò Dân đói mà đảng thì no Kêu trời, kêu đất, kêu Hồ chí Minh! Không những chỉ bị lỗ nặng vì trồng mía, người nông dân còn bị lao đao nhiều lần khác vì phải nghe lời nhà nước: Trồng mía, trồng ớt, trồng hành Vì nghe lời đảng mà thành bể niêu Trồng tiêu rồi lại trồng điều Vì nghe lời đảng mà niêu tan tành Năm 1992, trong một bài viết tố cáo những sai lầm của cộng sản Việt Nam, thượng tọa Thích Quảng Độ thuật lại một câu chuyện thú vị ngài đã chứng kiến trong thời gian 10 năm bị quản thúc tại xã Vũ Đoài, tỉnh Thái Bình, từ 1982 đến 1992. Lúc bấy giờ, các cụ già tại địa phương này bị xung vào đội trồng cây của hợp tác xã để trồng cây lấy điểm, cứ trồng năm cây thì được một điểm, đủ để đổi lấy một lạng thóc. Khổ nỗi các cụ tuổi cao, sức kém, đã trồng không kỹ lại thiếu chăm sóc vì “cha chung không ai khóc”, nên cây trồng chỉ vài tuần sau là úa héo. Các em bé chăn trâu cho hợp tác xã mới làm vè trêu các cụ: Hoan hô các cụ trồng cây Mười cây chết chín, một cây gật gù Nghe các cháu trêu, các cụ bèn phản pháo lại: Các cháu có mắt như mù Mười cây chết tiệt, gật gù ở đâu? Chỉ một thời gian ngắn sau, hai câu đối đáp hài hước nêu trên đã trở thành ca dao thời đại mới. Ấy thế mà cứ vài ba tháng, đảng lại phát động chiến dịch thi đua cho các hợp tác xã và thúc dục người dân làm việc bằng hai bằng ba theo lời khuyên của ông Hồ từ những ngày còn chiến tranh. Người dân bực quá nên có câu: Thi đua làm việc bằng hai Để cho cán bộ mua đài mua xe Thi đua làm việc bằng ba Để cho cán bộ xây nhà lát sân Có người còn nhạo báng: Thi đua ta quyết tiến lên Tiến lên ta quyết tiến lên hàng đầu Hàng đầu... rồi... tiến... về... đâu? Nhiều phụ nữ đã từng trải qua lắm gian nan, khổ cực với hợp tác xã mà chẳng "ăn cái giải rút gì", tức quá bèn văng tục: Đi làm hợp tác hợp te Không đủ miếng giẻ mà che cái l.. Xã hội bất công Điều nghịch lý là trong xã hội chủ nghĩa, một mặt đảng tuyên bố đấu tranh cho công bằng xã hội thì mặt khác, các nhà lãnh đạo lại tự cho mình hưởng những quyền lợi đặc biệt. Tại Hà Nội, người dân chua chát truyền khẩu những câu ca dao sau: Tôn Đản là chợ vua, quan Vân Hồ là chợ những gian, nịnh thần Đồng Xuân là chợ thương nhân Vỉa hè là chợ "nhân dân anh hùng" Lãnh đạo giả dối Có thể nói, trong hơn 50 năm qua, cộng sản Việt Nam cai trị đất nước bằng các thủ đoạn lừa bịp và dối trá. Trong một bài viết với nhan đề Nhật Ký Rồng Rắn được phổ biến ra hải ngoại đầu năm 2001, ông Trần Độ, cựu trung tướng quân đội Nhân Dân của cộng sản, đã tố cáo thủ đoạn này qua những lời lẽ sau: "Nói thì ‘dân chủ, vì dân’ mà làm thì chuyên chính phát xít. Cái đặc điểm đó cũng có nghĩa là nói dối, nói láo, lừa bịp, trò hề, ‘nói vậy mà không phải vậy’. Suốt ngày đóng trò, cả năm đóng trò. Ở đâu cũng thấy các vai hề, ở đâu cũng thấy các trò lừa bịp. Suốt ngày đêm, suốt năm tháng cũng lúc nào cũng chỉ nghe thấy những lời nói dối, nói lừa. Chế độ này bắt mọi người phải đóng trò, bắt tất cả trẻ con phải đóng trò, bắt nhiều người già phải đóng trò Đặc điểm này đã góp phần quyết định vào việc tạo ra và hình thành một xã hội dối lừa: lãnh đạo dối lừa, đảng dối lừa”. Tại Việt Nam, một trong những cơ quan mang tiếng nhất về chuyện có nói thành không, không nói ra có là nha khí tượng: Bảo nắng mà trời lại mưa Mấy thằng khí tượng đoán bừa hại tao Trời làm một trận mưa rào Mấy thằng khí tượng làm tao ướt rồi Ấy thế mà theo người dân, nghệ thuật nói khoác của nha khí tượng còn kém xa những lãnh tụ cộng sản. Dưới triều đại Lê Duẩn, người có bí danh "Anh Ba", thì kẻ đoạt quán quân về nói khoác lại chính là đồng chí tổng bí thư. Vì vậy, dân gian phát sinh ra câu ví von: Thứ nhất anh Ba, nhì Nha Khí Tượng Câu ca dao thời đại sau đây đã nói lên bản chất dối trá và hợm hĩnh của đảng: Mất mùa là bởi thiên tai Được mùa là bởi thiên tài đảng ta Bỏ nước ra đi Có thể nói người Việt Nam là người vô cùng quyến luyến với quê cha đất tổ. Tuy nhiên, khi miền Nam bị đặt dưới sự cai trị của cộng sản, hàng triệu người dân đã buộc lòng phải bỏ nước ra đi. Chồng lìa vợ, con xa mẹ xa cha. Trong những năm tháng ấy, kể sao cho xiết những đau đớn của sinh ly, của "lệ rơi thấm đá". Thuở trước, kho tàng ca dao của dân tộc có câu: Có con mà gả chồng gần Có bát canh cần nó cũng mang qua Có con mà gả chồng xa Một là mất giỗ, hai là mất con Khi phong trào vượt biên bùng nổ vào cuối thập niên 1970, dân miền Nam đã cải biên bài ca dao nêu trên thành những câu thật dí dỏm: Có con mà gả chồng gần Nửa đêm xe đạp mang phần cho cha Có con mà gả chồng xa Tháng tháng nó gửi đô la kìn kìn Lúc bấy giờ, người dân bảo nhau câu "cái cột đèn nếu nó biết đi, nó cũng vượt biên, chứ đừng nói con người". Đâu đâu, người ta cũng bàn về chuyện vượt biên. Ngay cả những cặp tình nhân, hôm nay còn gặp nhau, nhưng ngày mai có thể sẽ ngàn trùng cách biệt. Có một câu ca dao khá văn chương diễn tả tâm trạng của những kẻ yêu nhau thuở ấy: Nguyệt lạc ô đề sương mãn thiên Giang phong ngư hỏa đối sầu miên Canh khuya thao thức mạn thuyền Biết người quân tử vượt biên chốn nào? Đất nước tang thương, kẻ ở người đi, lòng người ly tán, tất cả tội lỗi dĩ nhiên phát xuất từ bác Hồ, như câu ca dao thời đại: Bác Hồ chết phải giờ trùng Nên bầy con cháu dở khùng dở điên Thằng tỉnh thì đã vượt biên Những đứa ở lại chẳng điên cũng khùng Đổi mới Trước cảnh suy thoái trầm trọng sau nhiều năm rập khuôn một cách máy móc mô hình xã hội chủ nghĩa theo Liên Xô; nên để sống còn, đại hội VI của đảng năm 1986 phải đưa ra chính sách đổi mới, bãi bỏ chế độ bao cấp, và chấp nhận một nền kinh tế nhiều thành phần. Kinh tế thì hô hào đổi mới nhưng chính trị thì dĩ nhiên vẫn là chuyện độc quyền của đảng. Cụm từ "kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa" bỗng một sớm một chiều được phát sinh. Lúc bấy giờ Đỗ Mười là tổng bí thư đảng, Lê Đức Anh là chủ tịch nước, còn Võ Văn Kiệt là thủ tướng. Vì vậy, người dân kháo nhau rằng: Ông Anh, ông Kiệt, ông Mười Dở khóc, dở cười biết chọn ông nao? Ông nào, ông nảo, ông nao Một đồng một cốt làm sao bây giờ? "Cửa mở", phải có giấy tờ "Đổi mới" nhìn lại vẫn thờ mấy ông Đèn cù cứ chạy lòng vòng Dân chủ cái còng, độc lập đói ăn Hạnh phúc chú cuội cung trăng! Tham nhũng Trong lịch sử nhân loại, độc tài về chính trị bao giờ cũng sinh ra tham nhũng. Trước kia niềm mơ ước của một công dân xã hội chủ nghĩa là làm thế nào để đạt được 4Đ, tức là được vào "đảng", để có thể ký cóp những khoản hối lộ cỏn con mà tậu một chiếc xe "đạp", một cái "đài" (radio), và một "đồng hồ" đeo tay (đảng, đạp, đài, đồng). Tuy nhiên, chỉ vài năm sau đổi mới, nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa dẫn đến sự tham nhũng công khai khiến các đảng viên đang nắm quyền trở thành giới tư bản đỏ với tài sản lên đến hàng triệu mỹ kim. Vì vậy, dân mình có những câu ca dao: Công nhân, vợ ốm con côi Lãnh đạo nhà gác, xe hơi bộn bề Bao giờ cho hết trò hề? và: Nhà ai giàu bằng nhà cán bộ? Hộ nào sang bằng hộ đảng viên? Dân tình thất đảo bát điên Đảng viên mặc sức vung tiền vui chơi Tuy sở hữu những tài sản kếch sù trong lúc quần chúng còn thiếu cơm thiếu áo, các đảng viên cầm quyền vẫn tiếp tục lải nhải điệp khúc "nhân dân là chủ, đảng là đầy tớ". Nghe câu ví con này, các "ông chủ" bèn sôi máu lên mà sáng tác bốn câu ca dao sau: Ai về qua tỉnh Nam Hà Xem lũ đầy tớ xây nhà bê tông. Tớ ơi, mày có biết không? Chúng ông làm chủ mà không bằng mày! Trước đổi mới, các "ngài đầy tớ" thường chỉ nhận một "thù lao" (hối lộ) khá khiêm nhượng từ những "ông chủ" (rất nghèo). Chẳng hạn như đối với các cán bộ điện lực, điều kiện để các ông mắc điện cho các gia đình ở nông thôn nhiều khi chỉ là một buổi tiệc nhậu có thịt gà thịt lợn: Muốn cho điện sáng về nhà Ruột lợn ruột gà phải nối đến nơi Tuy nhiên, sau đổi mới, các đảng viên cầm quyền khôn ra, chỉ nhận hối lộ bằng các phong bì nhè nhẹ. Bởi vậy dân gian có ca dao rằng: Phong lan, phong chức, phong bì Trong ba thứ ấy, thứ gì quý hơn? Phong lan ngắm mãi cũng buồn Phong chức thì phải cúi luồn vào ra Chỉ còn cái phong thứ ba Mở ra thơm nức, cả nhà cùng vui Đối với các ông thanh tra của đảng, mỗi khi đến làm việc ở cơ quan hoặc địa phương nào mà được trao tay một chiếc phong bì thì các ông sẽ biến mọi thứ tiêu cực thành tích cực ngay. Chứng kiến tệ trạng này, người dân bèn sáng tác hai câu ca dao với cách chơi chữ cả Việt lẫn Anh đầy nghệ thuật: Thanh "cha", thanh mẹ, thanh gì? Hễ có phong bì thì nó "thanh kiu" (thank you) Năm 1996, một tờ báo phát hành tại Đà Nẵng đã "in chui" được hai câu ca dao sau đây để nói lên bản chất đảng cộng sản trong thời kỳ đổi mới: Đảng ta là đảng thần tiên Đa lô thì được, đa nguyên thì đừng. Khi nói lái, "thần tiên" là "thân tiền" và "đa lô" thành "đô la". Quả là hai câu độc đáo. Hiện nay, nấc thang giá trị trong xã hội Việt Nam được định đoạt bởi đồng tiền như bài vè được lưu truyền trong dân gian từ nhiều năm qua: Tiền là Tiên là Phật Là sức bật con ngưòi Là nụ cười tuổi trẻ Là sức khỏe ngưới già Là cái đà danh vọng Là cái lọng che thân Là cán cân công lý Đồng tiền là… hết ý! Một chuyện khá khôi hài nói lên tính tráo trở của người cộng sản là trước kia, nhà cầm quyền kết án người vượt biên là Việt gian, là phản bội tổ quốc. Dân vượt biên bị bắt là bị tống vào nhà giam, hoặc bị đầy vào trại cải tạo. Thậm chí, có người còn bị công an xử bắn ngay tại nơi bị bắt. Tuy nhiên, sau đổi mới, đảng đã tha thiết mời gọi Việt kiều về du lịch và bỏ vốn đầu tư tại Việt Nam. Không những thế, đảng còn ví von đồng bào hải ngoại là khúc ruột ngoài ngàn dặm của tổ quốc. Trước sự đổi trắng thay đen này, dân gian bèn có câu: Ngày đi, đảng gọi "Việt gian" Ngày về thì đảng chuyển sang "Việt kiều" Chưa đi: phản động trăm chiều Đi rồi: thành khúc ruột yêu ngàn trùng Song song với việc chiêu dụ Việt kiều, đảng ngày càng tỏ thái đô lấy lòng Hoa Kỳ để được hưởng lợi lộc kinh tế. Tháng 11 năm 2000, khi nhà nước đang tất bật "lo ngày không đủ tranh thủ lo đêm" để "chiêu đãi" tổng thống Clinton và phái đoàn Hoa Kỳ trong chuyến viếng thăm Việt Nam thì người dân rỉ tai nhau rằng: Ngày xưa chửi Mỹ hơn người Ngày nay nịnh Mỹ chẳng ai bằng mình Xã hội xuống cấp Có thể nói sách lược kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa đã soi mòn truyền thống đạo đức của dân tộc một cách trầm trọng. Năm 1996, bà Nguyễn Thị Hằng, thứ trưởng bộ Lao Động, Thương Binh và Xã Hội cho biết cả nước có ít nhất 76.900 gái mại dâm. Tuy nhiên, cũng trong năm ấy, theo lời một viên chức cao cấp trong đảng tiết lộ với báo chí ngoại quốc thì chỉ riêng tại Sài Gòn đã có khoảng 300.000 phụ nữ hành nghề không vốn này, vượt xa số thống kê chính thức của giới cầm quyền. Đến nay, đã gần 9 năm trôi qua, số gái mại dâm tại Việt Nam có lẽ còn tăng cao nhiều hơn nữa? Trong những năm qua, ca dao tân thời của xã hội chủ nghĩa không hiếm những câu tương tự như câu tả cảnh bến Ninh Kiều ở Cần Thơ như sau: Chiều chiều trên bến Ninh Kiều Dưới chân tượng bác, đĩ nhiều hơn dân Nếu trước năm 1975 tại miền Nam chỉ có một loại dịch vụ "ôm" là bia ôm xuất hiện lác đác một cách bất hợp pháp tại một vài thành phố lớn, thì hiện nay nhan nhản trên khắp các nẻo đường đất nước, ngoài bia ôm, người dân có thể thưởng thức đủ thứ dịch vụ "ôm" hợp với túi tiền từng người như cà phê ôm, chè ôm, cháo ôm, phở ôm, sổ xố ôm, hớt tóc ôm, tắm ôm, xem video ôm, ngủ ôm, câu cá ôm, v.v. Thậm chí có nhiều tiệm may còn tặng thêm món hàng đo quần áo ôm cho các đấng mày râu. Tuy nhiên, bia ôm vẫn là dịch vụ phổ biến nhất, như câu ca dao nêu sau, nghe đồn được phát xuất từ một quán bia ôm gần Văn Miếu ở Hà Nội, nơi đặt những tấm bia đá khắc tên các ông nghè, tức tiến sĩ thuở xưa: Trăm năm bia đá cũng mòn Bia chai cũng vỡ, chỉ còn bia ôm Nền giáo dục thì xuống cấp một cách thê thảm. Đây là điều hiển nhiên vì nhà giáo là những người bị hất hủi đến cùng cực trong cái gọi là xã hội chủ nghĩa: Thày giáo lãnh lương ba đồng Làm sao sống nổi mà không đi thồ Nhiều thày phải đạp xích lô Làm sao xây dựng tiền đồ học sinh và thê thảm hơn: Cô giáo phải bán bia ôm Ôm phải học trò, ăn nói sao đây? Điều đau xót và tủi nhục nhất của dân tộc trong những năm gần đây là dưới sự cai trị của những bộ óc "ưu việt, đỉnh cao trí tuệ", nhiều phụ nữ miền Nam phải chấp thuận lấy người ngoại quốc, hầu hết là người Đài Loan và Nam Hàn, để có thể thoát cảnh đói nghèo. Tại xứ người, đa số bị đối xử như những nô lệ tình dục. Chứng kiến cảnh đau lòng này, các chàng trai đất Việt đành bùi ngùi than thở: Tiếc thay cây quế còn soan Để cho đám mọi Đài Loan nó trèo và: Tìm em như thể tìm chim Chim bay biển Bắc, anh tìm biển Đông Tìm chi cho phải mất công Đài Loan, Hàn Quốc em dông mất rồi Châm biếm và chỉ trích lãnh tụ Là nạn nhân của sự cai trị bạo tàn, người dân, nhất là dân miền Nam, đã phải cậy đến một thứ khí giới đặc biệt để chống lại kẻ mạnh là thi ca trào phúng. Trong suốt 30 năm, nhiều lãnh tụ cộng sản đã trở thành đối tượng để nhân dân "xả xú bắp" bằng ca dao châm biếm. Trong những ông này, ngoại trừ ông Hồ, ba ông bị nhắc đến nhiều nhất là tổng bí thư Lê Duẩn, chủ tịch quốc hội Trường Chinh, và thủ tướng Phạm Văn Đồng, tức những người lãnh đạo cao nhất của đảng trong 10 năm đầu tiên kể từ khi miền Nam thất thủ, thời kỳ bị xem là đen tối nhất của lịch sử dân tộc cận đại. Với ông Hồ, có khi ca dao là một bài châm biếm về khả năng lãnh đạo: Trách ai sinh thứ họ Hồ Để cho cả nước như đồ vất đi Có khi là một bài mỉa mai về tư cách và đạo đức, như chuyện bác "ăn ốc" xong rồi bắt đàn em "đổ vỏ": Bác Hồ đại trí, đại hiền Chơi Minh Khai chán, gá liền Hồng Phong Minh Khai phận gái chữ tòng Bác Hồ sái nhất, Hồng Phong sái nhì Còn về ba ông Đồng, Duẩn, Chinh thì thoạt đầu là những lời tố cáo như: Ông Đồng, ông Duẩn, ông Chinh Vì ba ông ấy, dân mình lầm than Rồi đến sự căm phẫn: Trường Chinh, Lê Duẩn, Văn Đồng Cả ba đồng lòng giết chết con tôi Cuối cùng là niềm mơ ước: Trường Chinh, Lê Duẩn, Văn Đồng Ba thằng cùng béo, vặt lông thằng nào? - Vặt lông cả đám cho tao! Có một chuyện khá khôi hài xẩy ra trong nội bộ đảng cộng sản vào năm1983. Lúc bấy giờ đại tướng Võ Nguyên Giáp bị phe Lê Duẩn và Lê Đức Thọ làm nhục, tước hết binh quyền và giao nhiệm vụ phụ trách "sinh đẻ có kế hoạch". Trước hoàn cảnh dở khóc dở cười của đại tướng, người dân có câu ca dao chế diễu: Ngày xưa đại tướng cầm quân Ngay nay đại tướng cầm quần chị em Còn những chị em… vui tính hơn thì khúc khích rỉ tai nhau mà bảo rằng: Khi xưa trấn thủ lưu đồn Bây giờ đại tướng bịt l.. chúng em Cuối tháng 6 năm 1991, đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII của đảng bầu ông Đỗ Mười làm tổng bí thư và cử ra một ban chấp hành trung ương đảng gồm 146 ủy viên. Sau đại hội, có mấy ông công dân rỗi việc, mò mẫm sưu tra lý lịch của 146 ngài đỉnh cao trí tuệ này thì cả nước mới hay chỉ 10 phần trăm đạt được thành tích vẻ vang là đã hoàn tất bậc trung học. Đặc biệt, đồng chí tổng bí thư thì hoặc tự bỏ học hoặc bị đuổi học từ năm lớp ba. Bởi vậy, dân gian có câu ca dao khen đồng chí rằng: Giỏi a đồng chí Đỗ Mười Lớp ba chưa đỗ đã ngồi bí thư Một trong những thành tích đáng tủi hổ của cộng sản Việt là ồ ạt xuất khẩu nhân công sang làm lao động tại xứ người vì không tạo nổi công ăn việc làm cho người dân. Chỉ trong năm 2004, nhà cầm quyền đã đưa gần 70.000 người dân đi làm thuê tại các nước ngoài, hầu hết đến Đài Loan, Nam Hàn, và Mã Lai là những nước có nền kinh tế còn kém Việt Nam thời chưa bị họa cộng sản ở nửa thế kỷ trước. Tại những xí nghiệp thuộc những nước này, người nhân công Việt Nam bị đối xử như những nô lệ của thời đại mới. Dân gian bèn có câu châm biếm: Vẻ vang thay lãnh tụ ta Đem dân xuất khẩu bán ra nước ngoài So sánh với thực dân Pháp thuở xưa, đảng cộng sản Việt Nam hôm nay tệ hại hơn nhiều về thành tích bóc lột nhân dân và chiếm đoạt tài nguyên đất nước: Ngày xưa giặc Pháp mộ phu Ngày nay đảng bán dân ngu lấy tiền Đảng ta là đảng cầm quyền Đảng bán ruộng đất lấy tiền đảng tiêu Không những thế, để bảo đảm chiếc ghế lãnh đạo, những ông lớn của đảng còn đang tâm nhượng một phần lãnh thổ quốc gia cho Trung Quốc. Điển hình là các hòn đảo thuộc quần đảo Trường Sa và Hoàng Sa, cùng một giải đất rộng lớn bao gồm ải Nam Quan và thác Bản Giốc ở cực Bắc nước ta. Các câu ca dao nêu sau nói lên lòng phẫn uất của nhân dân trước sự kiện này: Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa Cúi đầu dâng đảo Trường Sa cho Tầu và: Tiên sư cộng sản Việt Nam Cuối đời bán cả giang san nước nhà Tương lai về đâu? Nhiều người Việt ở hải ngoại từng về thăm quê hương trong những năm gần đây cho rằng Việt Nam đã tiến một bước khá dài kể từ đổi mới, và ánh sáng ngày một sáng hơn ở cuối đường hầm. Tuy nhiên, đây chỉ là một nhận định phiến diện căn cứ trên sự phát triển tại các thành phố lớn. Đồng ý là trong gần hai thập niên qua, sau khi cộng sản trả lại phần nào quyền tư hữu cho người dân và chấp nhận tự do kinh doanh có giới hạn, nền kinh tế đã tăng trưởng khoảng bẩy, tám phần trăm mỗi năm. Con số này quả là to lớn với những nước đã phát triển nhưng không thể gọi là đáng khích lệ đối với những nước đang cố vươn lên từ nền kinh tế lạc hậu và đang sở hữu một khối lượng nhân công quá rẻ so với những quốc gia khác. Ngoài ra, phần lớn sự phát triển hiện nay bắt nguồn từ khoản "viện trợ" của "khúc ruột ngoài ngàn dặm", tức số tiền các Việt kiều gửi về cho thân nhân và đầu tư ở Việt Nam, cũng như tiêu pha trong các chuyến về thăm quê hương. Con số này đã lên đến hơn ba tỉ mỹ kim trong năm 2004. Thêm nữa, điều đáng nói là tại Việt Nam, tài sản quốc gia không được phân chia đồng đều vì hầu hết ở trong tay các cán bộ cao cấp và giới tư bản đỏ liên minh kinh tế với họ. Đại đa số nhân dân, nhất là những người ở nông thôn, còn thiếu ăn thiếu mặc một cách trầm trọng. Nước ta bị sa vào vòng luẩn quẩn không lối thoát. Có quyền thì có tiền và khi có tiền thì giữ được quyền. Điều nghịch lý là vài thập niên sau khi vỗ ngực huênh hoang là đã tiêu diệt được chế độ phong kiến, thì ngày hôm nay, cộng sản đã biến xã hội Việt Nam trở nên phong kiến hơn bất cứ giai đoạn nào trong lịch sử. Đau đớn nhất là dưới sự cai trị của đảng, tham nhũng đã dần dần trở thành một giá trị tiêu cực của nền văn hóa dân tộc, một tệ trạng không phải một sớm một chiều có thể diệt trừ, kể cả khi chế độ cộng sản đã cáo chung. Dưới ngọn cờ chỉ đạo xã hội chủ nghĩa, Việt Nam sẽ đi về đâu? Người dân sẽ ấm no hơn chăng, sẽ hạnh phúc hơn chăng? Bốn, năm thập niên về trước, dân gian đã vỗ vai ông Hồ mà bảo "này ông, chuyện ấy còn lâu". Câu nói ấy vẫn chính xác và sẽ còn chính xác cho đến ngày nào Việt Nam còn bị đặt dưới sự cai trị của cộng sản. Chẳng tin, cứ hỏi ông Lê Nin thì biết. Ơ hay, sao lại có chuyện Lê Nin ở đây? Ông ấy đã "đang từ khỏe mạnh chuyển sang từ trần" từ hơn tám thập niên rồi cơ mà! Câu chuyện như sau: Năm 1985, cộng sản Việt Nam cho xây tượng đài Lê Nin cao đến 5,2 thước trong công viên Chi Lăng, gần quảng trường Ba Đình, tại Hà Nội. Ngay sau khi tượng được khánh thành, người dân Hà Nội có bài ca dao nhại theo lời một bài vè ca tụng Lê Nin của thi nô Tố Hữu. Bài ca dao của nhân dân như sau: Ông Lê Nin ở nước Nga Sao ông lại đến vườn hoa nước này? Ông ưỡn ngực, ông chỉ tay Ông xem như thể nước này của ông Ít lâu sau, cộng sản Liên Xô sụp đổ, người dân bèn "hồ hởi" đọc cho nhau nghe bản hiệu đính của bài ca dao trên. Mỗi lần đọc xong lại cùng cười hô hố một cách cực kỳ… phản động: Lê Nin quê ở nước Nga Cớ sao lại đứng vườn hoa nước này? Ông vênh mặt, ông chỉ tay: - Tự do, hạnh phúc lũ mày còn xa Kìa xem gương của nước Nga Bẩy mươi năm lẻ có ra đếch gì! Đấy, ông Lê Nin nói đấy: "tự do, hạnh phúc lũ mày còn xa". Quả là hơn sáu thập niên sau khi chết, đến ngày cộng sản Liên Xô tan rã, ông Lê Nin mới sáng mắt ra. Ngày hôm nay, gần hết tháng giêng năm 2005, tin tức từ bên nhà cho biết dịch cúm gà đã tái bùng nổ tại 23 tỉnh. Đúng một năm trước, bệnh dịch này đã hoành hành trên khắp đất nước khiến nhiều người thiệt mạng. Ngay sau khi dịch gà lắng đọng thì dịch heo lại bộc phát tại miền Nam gây biết bao thiệt hại cho dân nghèo. Trước sự kiện này, người dân đã khẩu truyền cho nhau một câu ca dao thật đặc sắc: Dịch heo nối tiếp dịch gà Bao giờ dịch đảng cho bà con vui Bao giờ thì bà con mới được vui? Căn cứ vào một câu ca dao thuộc loại sấm truyền được lưu hành trong dân gian từ vài thập niên trước thì ngày ấy không còn xa lắm đâu: Bao giờ Hồ cạn, Đồng khô Chinh rơi, Giáp rách, cơ đồ mới yên Xét về khía cạnh nghệ thuật, câu sấm truyền quả là đắt giá vì "hồ", "đồng", "chinh", và "giáp" hiểu theo nghĩa đen là "ao hồ", "đồng ruộng", "cái chiêng" và "áo giáp". Theo nghĩa bóng thì bao giờ các  Việt gian Hồ Chí Minh, Việt gian Phạm Văn Đồng, Việt gian Trường Chinh, và Việt gian Võ Nguyên Giáp về chầu ông tổ Mác thì bà con cả nước mới có thể an vui. Đến nay, trong số này chỉ còn ông Giáp, nhưng đại tướng nhà ta đã 94 tuổi, như ngọn đèn dầu leo lét trước gió, có muốn "cầm quần chị em" như thuở trước thì cũng chẳng còn đủ sức mà cầm. Cái ngày "Giáp rách" chắc chắn sẽ xẩy đến chỉ trong nay mai. * * * Trong kho tàng văn chương truyền khẩu Việt Nam, đa số những câu ca dao được truyền đến hôm nay là những câu hoặc gói ghém tình cảm con người, nhất là tình yêu nam nữ, hoặc ca ngợi hình ảnh đất nước. Rất ít câu ta thán về sự bạo ngược của chế độ cũng như chỉ trích và châm biếm giới cầm quyền như những câu ca dao thời xã hội chủ nghĩa. Điều này chứng tỏ cộng sản là chế độ gây nhiều tang thương nhất cho dân tộc chúng ta kể từ ngày lập quốc. Tuy nhiên, khi lật bất cứ tác phẩm sưu tầm ca dao nào được xuất bản tại Việt Nam trong 30 năm qua, chúng ta không bao giờ bắt gặp những câu mang nội dung tương tự những câu trích dẫn trong bài này. Những câu ca dao thời hiện đại được đăng trong những tác phẩm ấy là những câu ca tụng bác và đảng, ca tụng cuộc kháng chiến chống Pháp, và cuộc chiến chống Mỹ Ngụy. Dĩ nhiên, những câu này được sáng tác bởi lũ bồi bút của chế độ. Vì vậy, ngoài sự hiện diện trong tác phẩm, chúng không hề được lưu truyền trong dân gian. Đây là một lừa bịp trâng tráo của đảng và lũ bồi bút. Một thí dụ điển hình là năm 1977, ông Vũ Ngọc Phan hoàn tất việc sưu tập và trước tác quyển "Tục ngữ, ca dao, dân ca Việt Nam", trong đó có bao gồm phần "Ca dao chống Mỹ cứu nước", với nhiều câu vè ca ngợi bác và đảng, dài đến 40 trang sách. Tác phẩm này đã được nhà cầm quyền cho in đến 10 lần tính đến năm 1994. Tuy nhiên, với bản tính lương thiện hiếm thấy so với những người cầm bút khác đã và đang phục vụ chế độ, ông Vũ Ngọc Phan đã cẩn thận ghi tên tác giả của từng bài vè trong phần chống Mỹ cứu nước. Là một học giả thành danh từ đầu thập niên 40, dĩ nhiên ông thừa hiểu ca dao là một bài thơ ngắn (thường là lục bát) từ hai câu trở lên do một người làm ra, rồi qua miệng từng người, dần dần được sửa đổi (một cách ngẫu nhiên) cho đến khi được hoàn chỉnh, tức khi đã phản ảnh đích thực được tâm lý quần chúng. Như vậy, tác giả của ca dao chính là dân gian. Một bài thơ hay vè có ghi tên tác giả không thể là một bài ca dao. Có lẽ tuy hiểu như vậy, nhưng ông Vũ Ngọc Phan vẫn phải bao gồm những bài vè này trong phần ca dao chống Mỹ để thỏa mãn yêu cầu của những người lãnh đạo đảng. Người viết hy vọng rằng ở một thời điểm không xa, sẽ có những vị thiết tha với văn hóa dân tộc bỏ công san định các câu ca dao đã lưu hành trong suốt thời gian Việt Nam bị đặt dưới ách cộng sản để ghi lại trong những tác phẩm xuất bản tại hải ngoại. Những câu ca dao "ngoài luồng" này mới thực sự có giá trị về cả hai phương diện văn học và lịch sử. Mai sau, khi đọc những tác phẩm ấy, những thế hệ tương lai có thể phần nào hiểu được nỗi khổ đau cha ông họ đã phải gánh chịu, để họ có cơ hội được làm người. Những tác phẩm ấy cũng sẽ khiến các nhà cầm quyền (không cộng sản) sau này phải đắn đo hơn khi cai trị đất nước, nếu không muốn trở thành "ngàn năm bia miệng" như những người cầm quyền trong năm thập niên qua. Và, cuối cùng, người viết cũng hy vọng rằng những thế hệ tương lai ấy, họ sẽ không phải khổ sở đánh vật với miếng cơm manh áo như cha ông chúng bây giờ, họ cũng không phải đón nhận, không phải truyền đi những câu ca dao có những giọt lệ đau xót ẩn dấu trong tiếng cười, như những câu ca dao đăng trong bài viết. Những thế hệ tương lai ấy, họ sẽ có thời giờ, nhiều thời giờ là khác, để đọc những câu ca dao thắm thiết tình cảm của dân tộc, họ sẽ rung động (đến xúc động) khi bắt gặp những câu như "Đá mòn nhưng dạ chẳng mòn, Tào Khê nước chẩy vẫn còn trơ trơ". Và họ sẽ cảm thấy yêu dân tộc hơn, yêu quê huơng hơn: yêu nồng nàn và tha thiết. Nguyễn Ngọc Bảo Trở về đầu trang

Ngày Quân Lực 43 Năm Sau : CHẾT TRẬN ĐỒNG XOÀI (Cả hai bên tham chiến, mười phần chết bẩy còn ba)   - Bài này viết về sự liên quan giữa trận Đồng Xoài 10 tháng 6-1965   và Ngày Quân Lực 19 tháng 6, năm 1965. - Bài này viết về lời ca của Trịnh Công Sơn:           Tôi có người yêu... chết trận Đồng Xoài...nằm chết như mơ...(TCS)   và Nam Lộc:           Xin cho tôi một mộ phần, bên ngàn chiến hữu của tôi.(Nam Lộc) - Bài này viết tặng cho những chiến hữu còn sống sau trận Đồng Xoài. Thiếu úy Nhẩy dù Đoàn Phương Hải (quê Hà Nội) bị thương nằm trên chiến địa toàn những xác người. Chuẩn úy Phi công Nguyễn quang Vĩnh (sanh quán Sài Gòn) từ trên trời cao dội bom ngày đêm.   ... 43 năm sau, Nhẩy dù Đoàn Phương Hải gặp Không quân Nguyễn Quang Vĩnh tại San Jose. Họ đã nói gì về Quân lực Việt Nam Cộng Hòa? Họ đã nói gì về trận Đồng Xoài ?   Lịch sử như một dòng chảy suôi: Hiệp định Geneve 1954 chia đôi đất nước, một triệu người di cư. Nền cộng hòa miền Nam ra đời. Sài Gòn từ chối hiệp thương. Hà Nội lập Mặt trận giải phóng miền Nam 1962. Chiến tranh du kích nổi dậy phá ấp chiến lược tại nông thôn. Thành thị binh biến lật đổ Đệ Nhất Cộng Hòa 1963. Suốt 20 tháng tiếp theo, tại nông thôn các ấp chiến lược bị bỏ trống, cộng sản phát triển cơ sở. Thành thị miền Nam trải qua 8 cuộc biến động và thay dổi chánh phủ. Ngày 19/6/1965 chính phủ quân nhân lên cầm quyền với thủ tướng Nguyễn Cao Kỳ. Cũng trong thời gian này cộng sản nghiên cứu dứt điểm quận Đôn Luân tại Đồng Xoài. Xử dụng Q.762 và Q.763 để khánh thành Công trường 7. (Quân sử Hoa Kỳ ghi là hai trung đoàn 272 và 273 của sư đoàn 9). Phía VNCH vừa hoàn tất việc đồn trú 1 đơn vị của lực lượng đặc biệt có ban cố vấn Hoa Kỳ trên 30 quân nhân hiện diện.     Trận Đồng Xoài khởi sự đêm 10 tháng 6 năm 1965 với 2000 quân cộng sản tấn công biển người và tràn ngập quận Đôn Luân. Qua ngày 11 tháng 6 năm 1965, bên ta tung ba tiểu đoàn vào mặt trận. Một tiểu đoàn bộ binh của Hoa Kỳ phía sau làm trừ bị nhưng tướng Westermoreland không cho tham chiến. Tiểu đoàn 52 Biệt Động Quân là mũi tấn công chính đánh thẳng vào mặt tiền của quận Đôn Luân. Từ bên trong, các ổ kháng cự của quân ta vùng lên và mở đường máu thoát ra ngoài. Địch rút khỏi quận Đôn Luân, mở một phòng tuyến mới tại đồn điền Thuận Lợi. Tiểu đoàn 52 Biệt Động Quân chiếm lại chi khu với tổn thất trung bình. Một tiểu đoàn bộ binh VNCH truy kích cộng sản bị hơn trung đoàn địch bao vây và tiêu diệt. Tiểu đoàn 7 nhẩy dù bắt đầu tham chiến, lấy xác anh em rồi tiếp tục xông vào tử chiến. Một số lớn anh em mũ đỏ hy sinh trong trận này gồm cả tiểu đoàn trưởng và các đại đội trưởng. Trận đánh trong 2 ngày đẫm máu tại Đồng Xoài đưa tên chiến địa vào bài ca bất tử. Mỗi bên thương vong cả ngàn người. Địch rút lui đem theo tử sĩ và tuyên bố chiến thắng trận lịch sử Đồng Xoài. VNCH chôn cất các tử sĩ đợt đầu tiên tại nghĩa trang quân đội Biên Hòa. Các tướng lãnh tiếp tục họp tại Sài Gòn để quyết định về việc tham chính. Trong hoàn cảnh cay đắng đó, ngày Quân Lực 19 tháng 6 năm 1965 ra đời. Lính Cộng Hòa chết trận Đồng Xoài trước ngày Quân Lực được tuyên bố: Giấy khai tử trước giấy khai sinh của một đạo quân.   1970 Khánh Ly hát: Tôi có người yêu... chết trận Đồng Xoài... nằm chết như mơ... Rồi mười năm sau,năm 1980 Nam Lộc hát: Xin cho tôi một mộ phần, bên ngàn chiến hữu của tôi. 19/6/2008. Ba mươi ba năm sau ngày 30/4/1975 nước mất, tan hàng. 19/6/2008. Bốn mươi ba năm sau ngày quân lực năm 1965. Còn ai nhớ đến 16 ngàn chiến hữu nằm tại nghĩa trang Biên Hòa? Trong đó có hàng trăm tử sĩ chết trận Đồng Xoài nằm ở hàng đầu, ngay sát Nghĩa dũng đài.         Phe cộng sản, cho đến ngày nay vẫn còn đi tìm các tử sĩ chết trận Đồng Xoài dưới ngọn cờ của  giải phóng miền Nam. Phóng viên AP của Hoa Kỳ (Horst Faas) đã được nhiều giải thưởng qua loạt hình chụp được ngay tại Đồng Xoài. Anh nhẩy trực thăng cùng tiểu đoàn biệt động quân tái chiếm Đôn Luân. Tuy nhiên, không có hình ảnh của trận đánh đẫm máu 2 ngày sau tại đồn điền Thuận Lợi. Tại San Jose, câu chuyện này đăng trên Viet Tribune lần đầu vào thứ sáu ngày 13/6/2008 và trên trang Dân Sinh Thời Báo hàng ngày, thứ bẩy14/6/2008. Chiếu trên TV Dân Sinh lúc 8:30 sáng, nghe bài nói chuyện trên Radio Dân Sinh 9 giờ sáng thứ bảy băng tần 1500 AM ngày 14/6/2008. Câu chuyện trung thực nhất, không phân trần thắng bại. Chỉ ghi lại diễn tiến lịch sử. Độc giả sẽ tự hiểu là quân ta phòng thủ quận Đôn Luân gồm có Lực lượng đặc biệt, Địa phương quân, Nghĩa quân của xóm Đạo Đồng Xoài đã tử chiến đến người cuối cùng nội trong đêm 10 tháng 6 năm 1965. Tiếp theo là sự hy sinh của biệt động quân, bộ binh và nhẩy dù.  Sau trận chiến kinh hoàng đó, cộng sản đã di chuyển toàn bộ thương binh tử sĩ của địch ra khỏi trận địa với các xe của đồn điền với hàng trăm dân công cưỡng bách trong vùng. Ghi lại câu chuyện trận Đồng Xoài tháng Sáu, chúng tôi xin đem lại cho ngày Quân lực năm nay ý nghĩa mới mẻ và chân thành trong tình huynh đệ chi binh với những người thực sự hy sinh đã vĩnh viễn ra đi. Nội dung câu chuyện như sau:   CHẾT TRẬN ĐỒNG XOÀI Giao Chỉ - San Jose    Tôi có người yêu..., chết trận Đồng Xoài,...nằm chết như mơ...                                                                 (Trịnh Công Sơn)   Địa danh trong chiến sử:   Trong quân sử chiến tranh Việt Nam, trận Đồng Xoài là trận thử lửa vào năm 1965 mở đầu giai đoạn quân lính hai bên đối mặt giao chiến giữa ban ngày. Đồng Xoài là địa danh nằm cách Sài Gòn 55 dặm về hướng Tây Bắc. Tại đây là nơi đặt các cơ sở của quận và chi khu Đôn Luân. Ngoài nghĩa quân, địa phương quân, Đồng Xoài cũng là căn cứ tân lập của lực lượng đặc biệt và có văn phòng cố vấn Mỹ trên 30 người. Ngày 25/5/1965 khi các đơn vị của lực lượng đặc biệt và cố vấn Mỹ hoàn tất việc đồn trú, những trận pháo kích thăm dò của địch đã bắt đầu. Phe cộng sản di chuyển hai trung đoàn của công trường 7 vào trận địa với toàn phần còn lại của sư đoàn làm trừ bị. Đêm 10/6/1965 trận Đồng Xoài bắt đầu. Từ các vườn cao su chung quanh chi khu Đôn Luân, tiền pháo hậu xung, với quân số tấn công 2 ngàn người. Địch dùng biển người tràn ngập phòng tuyến 400 quân của phe Cộng Hòa. Cộng sản chiếm được phần lớn khu vực, binh sĩ miền Nam tử chiến trong doanh trại chi khu. Một số chạy thoát và một số vẫn còn nằm trong khu vực phòng thủ sau cùng. Qua ngày 11/6/1965 cộng sản vẫn còn chiếm giữ trận địa, sau những trận oanh kích dữ dội của không quân. Từ Tân Sơn Nhất, đại đội trực thăng 118 của Hoa Kỳ đưa binh sĩ của sư đoàn 5 VN vào Đồng Xoài. Tuy nhiên, lực lượng chính để phản công là tiểu đoàn 52 Biệt Động Quân. Hoa Kỳ cũng đưa vào Đồng Xoài một tiểu đoàn bộ binh Mỹ, nhưng tướng Westmoreland cho lệnh án ngữ bất động bên ngoài.   Hình ảnh chiến trường: Một phóng viên của AP, anh Horst Faas đã đi cùng tiểu đoàn 52 Biệt Động Quân trực thăng vận xuống sân đá banh. Từ đây lính mũ nâu tấn công thẳng vào mặt tiền của quận Đôn Luân, mở cuộc hành quân giải tỏa cho Bộ Chỉ Huy Chi Khu. Những hình ảnh do nhiếp ảnh viên AP chụp được đã tràn ngập trên trang nhất báo chí Hoa Kỳ. Lần đầu tiên, kẻ thù tấn công một quận của tỉnh Phước Long và đã ở lại đến ngày hôm sau, ngay khi quân miền Nam tiếp ứng. Hình ảnh chụp được khu doanh trại của cố vấn Mỹ bốc cháy, lính Biệt Động Quân xung phong vào trận địa, lính địa phương quân còn kẹt bên trong chi khu vượt thoát ra ngoài.     Hình lính Biệt Động Quân tiếp cứu một chiến binh Hoa Kỳ đưa lên trực thăng tản thương. Hình người lính Biệt Động Quân trúng đạn ngã xuống, tay vẫn còn vươn về phía trước để nhặt cây súng bị rơi. Với tổn thất trung bình, Biệt động quân tái chiếm Đôn Luân. Địch lui ra khỏi phạm vi chi khu rút về phía đồn điền Thuận Lợi.   Đẫm máu thực sự: Tái chiếm xong quận Đôn Luân, nhưng thực sự trận Đồng Xoài chưa bắt đầu. Tiểu đoàn bộ binh của Sư đoàn 5 được trực thăng vận xuống chiến trường hăng hái truy kích đơn vị địch. Địch đã chuẩn bị phòng tuyến chính trong khu rừng cao su. Trận biển người đẫm máu bắt đầu giữa rừng cao su Thuận Lợi. Tiểu đoàn Bộ binh Việt Nam tử chiến và hy sinh.     Giờ đây đến lượt Tiểu đoàn 7 nhảy dù nối gót. Bao lâu nay đi tìm địch. Bây giờ gặp địch, không thể khước từ. Gần trọn 1 đêm thu dọn chiến trường, đem xác bạn ra. Xong rồi mũ đỏ mang số 7 nhập cuộc. Địch lần lượt dùng toàn bộ phần còn lại của 1 sư đoàn đánh trận biển người lần thứ ba. Toàn bộ binh sĩ và sỹ quan của Tiểu đoàn 7 mũ đỏ tử chiến. Quân hai bên giáp mặt. Không quân dội bom yểm trợ ngày đêm. Máu đỏ ướt đẫm hòa với nhựa cao su chảy dài trên mặt đất.       Thiếu úy Đoàn Phương Hải, sĩ quan Đà Lại mới ra trường cuối năm 1964, bị thương nằm giữa chiến trường đầy những xác người. Kẻ thù chiếm lãnh trận địa, thu dọn suốt đêm. Thanh toán thương binh của ta, di chuyển thương binh, tử sĩ của địch. Thiếu úy Hải may mắn sống sót  vì nằm lẫn lộn trong xác chết.       Chuẩn úy phi công khu trục Nguyễn quang Vĩnh mới đi học bay từ Hoa Kỳ về và nhận công tác yểm trợ chiến trường. Thiếu úy Hải nằm dưới đất phần sợ địch thanh toán, phần sợ ăn bom của không quân Việt Nam.      Khi địch đã rút đi, 5 ngày sau Đoàn phương Hải mới bò lết về đến chi khu Đôn Luân. Trận đánh dữ dội nhất của anh Thiếu Úy võ bị mới ra trường chính là trận Đồng Xoài. Đoàn phương Hải nói rằng trận Đồng Xoài ác liệt không thua Bình Giả và trận đồi Charlie, nhưng vì lúc đó chưa có Nhật Trường nên không có bài ca Anh ở lại ... Đồng Xoài (hic). Tuy không vất vả bằng Thiếu úy Hải dưới đất, nhưng chuẩn úy không quân Nguyễn quang Vĩnh cũng hết sức đánh bom ngày đêm. Bộ tư lệnh không quân đề nghị Bảo quốc Huân chương cho Nguyễn quang Vĩnh nhưng vì mới có chuẩn úy nên chỉ được lãnh Anh dũng và Phi dũng Bội tinh. Cả hai cùng tham dự trận Đồng Xoài, chiến trường địch và ta đều tổn thất 70%. Mười phần chết bẩy còn ba. Hai anh sỹ quan trẻ. Một người dưới đất, một người trên trời. Không hề biết nhau. Hơn 30 năm cùng sống ở San Jose nhưng cũng không có dịp nói về trận Đồng Xoài. Bây giờ 43 năm sau, gặp ngày Father Day cùng với ngày Quân lực tại San Jose, hai người cựu chiến binh có dịp nhắc lại chuyện xưa.Cả hai cùng ngại ngần khi nói đến cấp bậc và chiến công dù đã nhiều lần lãnh vòng hoa nguyệt quế. Bây giờ chỉ còn tưởng nhớ các chiến hữu đã bỏ xác tại Đồng Xoài và mai táng tại Nghĩa trang Quân đội Biên Hòa. Và cũng nghĩ rằng còn sống được là may. Vào đời tuổi 20, đi quân đội 64, năm 65 đánh những trận đầu đời kéo dài đến 75 là dứt điểm. Bây giờ ngồi lại bên nhau, tuổi đời 67,68, sinh quán Hà Nội, Sài Gòn. Đâu biết ai là nhẩy dù, ai là pilốt. Bây giờ San Jose, tháng Sáu. Tháng của Father Day, tháng của ngày Quân Lực. Ngày xưa, trận Đồng Xoài tháng Sáu, trận Charlie tháng Sáu, trận Quảng trị cũng tháng Sáu...   Đồng Xoài sau cuộc chiến: Trong bộ sưu tầm của Viện Bảo Tàng Việt Nam, tờ báo Life số ra ngày 2/7/1965 in tràn ngập hình ảnh trận Đồng Xoài. Ký giả Hoa Kỳ kể lại là cứ mỗi 10 giây là có một người ngã xuống. Ngày đầu tiên hai ngàn chiến binh Việt Cộng tràn ngập vị trí của 400 binh sĩ quận Đôn Luân. Riêng các cố vấn Hoa Kỳ tổng cộng có 21 người ghi nhận là tổn thất. Trang quân sử của Wikipedia ghi rõ có 7 chiến binh Hoa Kỳ tử trận, 15 bị thương và 13 mất tích. Đây là con số cố vấn tổn thất nhiều nhất một lần của riêng năm 1965. Sau ba ngày kịch chiến, Việt Cộng rút đi và bắt đầu tuyên truyền trận Đồng Xoài là chiến thắng mở đầu cho cuộc tấn công mùa thu 1965. Trung đoàn 272 của cộng sản được đặt tên danh dự là trung đoàn Đồng Xoài. Sự thật đây cũng là một lần hiếm có, khi lực lượng du kích đã đủ lớn mạnh tổ chức cấp sư đoàn, tấn công và ở lại chiến đấu với các đơn vị ưu tú của VNCH. Đây cũng là lần đầu tiên mà quân số tổn thất cả hai bên tương đương. Mỗi bên đã thương vong cả ngàn người, bên địch đã đem được xác của họ khi đoạn chiến. Phía ta tử vong nằm la liệt tại Đồng Xoài gồm cả dân chúng lẫn chiến binh và gia đình. Hầu hết các đơn vị đều có đại diện hy sinh tại Đồng Xoài. Bộ binh, Địa phương quân, Nghĩa quân, Lực lượng đặc biệt, Biệt Động quân và Nhảy dù. Riêng Biệt động quân lãnh được vinh dự giải tỏa chi khu Đôn Luân và có hình ảnh đăng báo quốc tế. Lính mũ nâu là lực lượng tổng trừ bị số 3 sau Nhẩy dù và Thủy quân lục chiến. Quân số tổng hợp các liên đoàn BĐQ còn đông hơn sư đoàn dù hay sư đoàn TQLC. Tuy nhiên lính mũ nâu không phải là tổng trừ bị của Tổng tham mưu mà lại được giao cho nhiệm vụ tổng trừ bị của các Quân khu. Vì vậy phần số coi bộ vất vả trong thân phận lấy chồng xa xứ, làm dâu thiên hạ. Trong trận Đôn Luân, Biệt động quân tổn thất trung bình và hưởng vinh dự chiến thắng ngày đầu tiên.   Chung sự vụ: Cũng vào thời điểm 1965, cá nhân chúng tôi đang tăng phái cho Bộ chỉ huy Tiền phương của quân khu trên Phước Long, Sông Bé. Sau được rút về hậu cứ và tham dự vào việc yểm trợ cho Chung sự vụ tại nghĩa trang Biên Hòa lúc đó mới bắt đầu khởi sự. Liên Đoàn công binh Kiến Tạo được lệnh ủi đất xây dựng cho nghĩa trang vào tháng 3-1965. Tháng 6 năm 1965 nghĩa trang Gò Vấp đã hết đất. Xác anh em chết trận Đồng Xoài lần lượt chuyên chở về nghĩa trang Biên Hòa. Sau đó Cục Quân Nhu và Bộ Tổng Tham Mưu phải cho lệnh tăng cường tối đa các anh em lo việc tẩm liệm, xưởng mộc đóng quan tài làm việc 24 giờ một ngày. Những lá cờ phủ trên quan tài được xưởng may cắt tăng cường công tác.       Phe Việt Cộng, thì cả ngàn xác đem đi không ai hay biết, nhưng phe ta thì nước mắt tràn ngập các trại gia binh ở Biên Hòa và Saigon. Linh cữu sĩ quan cấp úy trẻ tuổi xếp một dãy dài. Xe quân vận chở quan tài về miền Tây, từng chuyến  lên đường. Khăn tang trắng phủ kín lòng xe, tiếng khóc chạy dài trên quốc lộ. Bên Tâm lý Chiến yêu cầu tìm cách khác để tránh giao động hậu phương. Bên Tiếp Vận nói rằng cứ giải quyết cho nhanh là tránh giao động. Phe quốc gia vốn sống tự do nên chết công khai, khó mà dấu diếm như cộng sản, vì dấu diếm cũng chẳng được.   Hậu phương giao động: Nếu hỏi rằng gần một ngàn di hài tử sĩ đem về từ trận Đồng Xoài có làm cho hậu phương giao động hay không? Các bạn đã quên sao? Saigon trong thời kỳ đó đang rối tung lên, chứ ở đó mà chỉ giao động. Cho đến tháng 6-1965 miền Nam vừa trải qua 20 tháng khủng hoảng chính trị. Trải qua 8 lần thay đổi và cải tổ nội các. Tám cuộc đảo chánh, chỉnh lý và biểu dương thanh thế. Phần lớn do các tướng lãnh chủ trương. Khi trận Đồng Xoài xảy ra là thời gian các tướng lãnh niên trưởng của chúng ta đang hội họp ngày đêm để đề cử người ra làm Thủ tướng, lãnh đạo đất nước. Đồng thời cũng chia ghế trong nội các chiến tranh. Kết quả Tướng không quân Nguyễn Cao Kỳ nhận chức ngày 19 tháng 6 năm 1965. Một trong các công việc đầu tiên mà báo Mỹ ghi lại là ông Kỳ đem một cán bộ cộng sản ra bắn công khai tại Saigon. Lập tức Việt cộng trả đũa xử tử một Trung sĩ Hoa Kỳ trong số tù binh bị giam giữ trong chiến khu. Đồng thời Việt Cộng lại còn đặt bom tại nhà hàng làm chết một số khách hàng Hoa Kỳ. Trong khi đó tại nghĩa trang Biên Hòa, hàng trăm tử sĩ đã được chôn cất, nhiều quan tài do xe quân vận chở về Hậu Giang và một số đi máy bay C130 ra miền Trung.   Trận Đồng Xoài kết thúc vào ngày 13 tháng 6 năm 1965, tính đến ngày 19 tháng 6 năm 1965 mới vừa một tuần lễ. Việt cộng hô hoán chiến thắng Đồng Xoài trên đài Giải phóng ngày đêm. Báo chí Hoa kỳ bắt đầu viết bài ngả theo phe phản chiến. Các niên trưởng của chúng ta khởi sự tham chính lãnh đạo quốc gia vì quá bận rộn nên hầu như quên các tử sĩ hy sinh tại Đồng Xoài. Họ là nhóm người đầu tiên đông đảo nằm xuống lòng đất nghĩa trang quân đội Biên Hòa trong tổng số 16 ngàn tử sĩ ở lại tính đến tháng 4 năm 1975. Sáu tháng sau trận Đồng Xoài, Trịnh Công Sơn làm bài ca để cô Khánh Ly nức nở mỗi đêm trong phòng trà trên đường Tự Do. Tôi có người yêu... chết trận Đồng Xoài... nằm chết như mơ... Bây giờ 43 năm sau của Trận Đồng Xoài tháng 6. Bốn mươi ba năm sau của ngày Tướng Kỳ lên cầm quyền gọi là quân đội đứng lên làm lịch sử. Còn ai nhớ đến các tử sĩ chết tại chi khu Đôn Luân đã được chôn cất ở vòng trong cùng, tại nghĩa trang quân đội Biên Hòa. Lính Sư đoàn, Lực lượng đặc biệt, lính Địa phương quân, Biệt Động quân, Nghĩa quân và Nhảy dù. Các anh sinh ngày tháng khác nhau nhưng cùng chết vào tháng 6 năm 1965 tại Đồng Xoài. Nằm chết như mơ.   Nói với chiến binh chết trận Đồng Xoài:       Bây giờ vẫn còn nhớ cái tuần lễ oan nghiệt đầu tháng 6 năm xưa, tôi thấy các cậu được đem về từ Đồng Xoài. Cậu nào, cậu nấy nằm chết như mơ, y như trong bài ca, nào là băng ca, hòm gỗ, hoa cườm hay Poncho, thẻ bài, trực thăng... Cậu nào cũng trẻ măng. Cậu nào cũng được truy thăng một cấp. Cậu nào cũng có người yêu. Người thì chưa cưới, người thì đã có hai ba con. Nói tiếng cả ba miền Nam, Trung và Bắc. Những gia đình khóc nhầm quan tài, khi được chỉ chỗ di chuyển tìm đúng xác người thân thì tiếng khóc lại òa lên. Thấy cảnh hàng trăm gia đình đi nhận xác chồng như thế thì lòng dạ nào ăn ngủ cho yên. Hình ảnh đó còn theo đuổi tôi cho đến ngày nay, các cậu biết không? Các cậu là chiến sĩ lại chết trước cả ngày Quân Lực ra đời. Cũng lạ đấy chứ. Nhưng riêng tôi, ngày Quân Lực năm nay tôi dành riêng để tưởng nhớ đến các cậu đã đền nợ nước ở trận Đồng Xoài.   Một ngày nào đó, tôi sẽ trở về bên chỗ các cậu nằm. Tôi sẽ nói rằng: "Này, mấy cậu vui lòng nằm lui vào một tí, cho anh một chỗ.  Khi người chiến binh không chết trận, thì cũng có ngày chết già. Nằm bên các cậu, anh rất yên tâm". Như Nam Lộc đã viết bài ca: Xin cho tôi một mộ phần, bên ngàn chiến hữu của tôi .                                                                                       ~~~~~~~~~~~~~~ Trở về đâu trang